Saba balanceert tussen diepgang en vrijheid: “Ik kan net zo goed doen wat ik zelf wil!”

De Chicago-based rapper Saba is een van de meest introspectieve stemmen in hedendaagse hiphop. Na ruim 14 jaar heeft hij een flinke discografie op zijn naam staan. Van Dreamville-collabs tot zijn eigen Pivot Gang, van albums als Bucket List Project en CARE FOR ME tot Few Good Things. Vorig jaar verraste hij zijn fans met niet één, maar twee nieuwe projecten. The Private Collection of Saba and No ID en C0FFEE!. Om dat te vieren stond hij in januari in de Melkweg voor het Europese deel van The Bigger Picture tour, waar hij tijd maakte voor een gesprek met HIJS.

Achterin het Melkweg Café ploft Saba neer op een van de leren banken die al jaren uitkijkt op een zijstraat van het Leidseplein. De afgelopen week is hij iedere dag in een andere Europese stad wakker geworden om de meest recente toevoegingen aan zijn discografie te presenteren. Twee projecten die sonisch heel erg uit elkaar liggen, maar overduidelijk beide zijn herkenbare stempel dragen. “Ik denk dat ze het resultaat zijn van elkaar. Ze zijn niet zozeer met elkaar in gesprek, maar meer dat de één voorloper is van de ander. Het creëert vooral ruimte om vrij te zijn en te kunnen bestaan als de versie van jezelf die je op dat moment bent”, vertelt hij.

In de dojo

Het grootste verschil tussen beide platen zit vooral in de tijdspanne waarin ze zijn gemaakt. C0FFEE! werd letterlijk in een maand tijd in de auto opgenomen, terwijl Private Collection een proces van drie jaar was. “Het sicke aan Private Collection is dat ik eindelijk een keer echt de tijd heb kunnen nemen om een project te raffineren”, vertelt hij. “Ik heb niet altijd de luxe om daar de tijd voor te nemen, al lijkt het wel zo als je kijkt naar de tijd die tussen mijn eerdere albums zit. CARE FOR ME is bijvoorbeeld twee jaar na Bucket List uitgekomen, maar de helft van die tijd was ik op tour. In slechts een paar maanden had ik toen een nieuw album gemaakt, omdat er niet veel tijd was om echt na te denken over edits.”

“Tijdens het maken van Private Collection voelde het alsof ik echt in een dojo zat”, vertelt hij verder. “Een soort van trainen onder begeleiding van een legende, wat niet gek is als je werkt met iemand als No ID die dit al meer dan dertig jaar doet. In zijn studio werd ik blootgesteld aan een hoop informatie over bijvoorbeeld songstructuren. Raphael Saadiq zat letterlijk in de studio naast ons en ik heb veel zitten luisteren naar hoe zij over muziek praten. Daardoor leerde ik bijvoorbeeld dat ik niet hoefde te trouwen met de lyrics die ik voor een specifieke track had geschreven. We hebben de tijd kunnen nemen om de meer dan 50 tracks die we maakten te filteren en te editten naar wat Private Collection nu is geworden.”

Niet alles hoeft zwaar te zijn

Zo leeft een versie van Saba de ene keer dus in een zorgvuldig opgebouwd project als Private Collection en soms in een losse, spontane plaat als C0FFEE!. Hij merkte dat het vooral belangrijk is dat hij zichzelf niet vastzet in één artistieke vorm. “Ik denk dat het idee dat je op een specifieke manier of volgens een perfecte rollout muziek moet uitbrengen, schadelijk is voor je brein als artiest. Zeker in een tijd waarin geen enkel business model echt werkt en iedereen maar on the go aan het uitvogelen is wat ze aan het doen zijn. Ik besefte dat als ik dit toch allemaal maar een beetje aan het uitzoeken ben, ik net zo goed kan doen wat ik zelf wil. Dus fuck it, dit is wat ik nu maak en dat vindt zijn weg vanzelf wel naar de mensen met wie het klikt. Dat is waar ik mentaal nu zit.”

“Ik heb dat ook wel nodig gehad als artiest”, vertelt hij verder. “Mijn discografie is best wel serieus. Ik ben op albums als Private Collection, Few Good Things en CARE FOR ME behoorlijk zware onderwerpen aan het uitpakken. Dat was toen ook nodig, want we zijn als artiesten altijd wel op zoek naar betekenis en wie we zijn in ons werk. Maar ik realiseerde me dat mijn muziek en mijn dagelijkse leven niet altijd parallel aan elkaar lopen, alsof ik een soort lijn in het zand had getrokken. Ik kan niet alleen de versie van mezelf zijn die thuis obsessief zit te overdenken en dingen moet verwerken. Soms is het gewoon niet zo diep en wil ik ook gewoon even iets cools horen in de auto. Iets waarin ik de natuurlijke beweging van mijn dagelijkse zelf herken. Dat is C0FFEE!.”

Koffiebreak van introspectie

Het belang van deze nieuwe plaat ziet hij ook terug in zijn live-shows. “Ik ben me ervan bewust dat mijn materiaal mensen raakt”, vertelt hij. “In Parijs stonden er op de eerste rij een aantal mensen met tranen in hun ogen. Dat is best heftig om te realiseren. Dat wanneer de show begint mijn werk niet meer alleen van mij is, maar van iedereen. Ik probeer me daarom daar zoveel mogelijk los van te maken, omdat ik niet weet wat de persoonlijke band van een ander met mijn muziek is. Daarom is C0FFEE! voor mij extra belangrijk, omdat er gelukkig ook andere dingen zijn waar we over kunnen praten. Ik wil ermee kunnen overbrengen dat niet alles altijd zo zwaar hoeft te zijn.”

Bij de show in Amsterdam is dat zeker gelukt. De avond is vanaf het moment dat de eerste support act opkomt één grote viering van hiphop. De uit Bed-Stuy afkomstige Radamiz mag de zaal openen, met zijn eigen draai aan de drumloze boombap-wave van de afgelopen tijd. Zodra de eerste noten van zijn performance door de speakers dreunen, knikken alle koppen dezelfde kant op. Direct na hem volgt Chicago-native Kaicrewsade die met zijn experimentele jazzbeats, snelle raps, energie en moeiteloze crowd control een show geeft waar menig doorgewinterde rapper jaloers op zal zijn. Mocht je hem nog niet kennen raden we je sterk aan zijn werk te checken, wat in dezelfde lijn ligt van experimentelere artiesten als Pink Siifu.

Main act

Beide acts zetten duidelijk de toon voor de avond, waardoor de sfeer er al meer dan goed in zit voordat de main act zelf verwelkomt wordt door een volledig volle en juichende Oz. Saba opent zijn set met How To Impress God en head.rap van Private Collection. Het maakt inmiddels ook niet meer uit dat halverwege Breakdown de mic uitvalt. In die paar seconden stilte rapt het publiek uit volle borst zijn tekst mee. Na Stompin volgt een hele soepele transitie naar Stoney van Bucket List Project, waarmee hij in zijn oudere werk induikt. Wij krijgen ook de bangers Come My Way, If I Had A Dollar en One Way van Few Good Things.

Het tweede deel van zijn set volgt met TICTACTOE en How Many X van C0FFEE!. Deze tracks blijken nog niet heel goed bekend te zijn onder het aanwezige publiek. Dat maakt volgens hem ook niet uit want “dit deel van de show is toch even een soort koffiebreak”. De aandacht is direct terug wanneer het publiek de opdracht krijgt het refrein van my bro aan te houden en hij daarna een ‘blast from the past’ gooit met TimeZone uit 2014. Na zijn megahit Photosynthesis en Symmetry van Bucket List Project, wordt het tijd voor een greep uit CARE FOR ME. Zo volgen de tracks LIFE, SMILE en BUSY/SIRENS en wordt het op basis van hun reactie duidelijk dat het publiek daar stiekem naar heeft zitten smachten.

Komen opdagen is genoeg

Helaas komen alle goede dingen uiteindelijk altijd tot een eind. Door terug te duiken in Private Collection begint Saba aan de afbouw van zijn set. Hij begint bij Woes Of The World, vraagt vervolgens bij Crash of iedereen even hun innerlijke Destiny’s Child kan channelen voor de verse van Kelly Rowland en krijgt met Westside Bound Pt. 4 voor de laatste keer een goede bounce in het publiek. En dan is het echt tijd voor de afsluiter, die verrassend LOOKING FOR PARKING van C0FFEE! blijkt te zijn. Niet veel later verdwijnt hij van het podium, terwijl er nog handen met LP’s en stiften de lucht in gaan.

In het moment probeert iedereen zonder resultaat nog een laatste extra nummer uit hem te krijgen. Er klinkt “we want more” terwijl de playlist van de Melkweg alweer door de speakers knalt. Gelukkig is dat niet erg. “Hopelijk gaan mensen naar huis met het gevoel dat ze terug willen komen als wij er weer eens zijn. Hopelijk vertellen ze iemand anders dat die de volgende keer ook moet komen. En hopelijk gaan ze geïnspireerd weg, maar eerlijk man? Ik ben gewoon blij dat mensen komen opdagen,” vertelde hij nog voor de show. Dat deed Amsterdam. Iedereen kon tevreden en met een glimlach naar huis. De muziek is ten slotte niet meer van Saba alleen, maar ook van hen.

,