31 jaar na hun eerste samenwerking krijgt de hiphopwereld waar het sindsdien naar verlangde: een collabo-album van Nas en DJ Premier. Bijna twintig jaar nadat ze op de cover van Scratch Magazine aankondigden te zijn begonnen aan hun gezamenlijke full length, is er Light-Years. Als afsluiting van de Legend Has It-albumreeks die Mass Appeal uitbracht – en waarop Nas’ pengame eens te meer in de schijnwerpers werd gezet dankzij steengoede featurings. Maar is het ook de culturele mijlpaal die het lange tijd op papier leek?

Als de legende die hij is, maakte Nas dit decennium indruk met zes door Hit-Boy geproduceerde albums. DJ Premier’s output is aan de andere kant behoorlijk wisselvallig gebleken – al is hij ook drie decennia nadat hij als architect van de 90’s-boombap acteerde nog behoorlijk actief. Dit jaar verschenen er bijvoorbeeld al albums van zijn hand in samenwerking met Roc Marciano en Ransom. Voor Light-Years kiest hij een andere aanpak – zijn productie is kaal en de mix klinkt niet zo knallend als op eerdere samenwerkingen met Nas; denk aan bijvoorbeeld Represent, I Gave You Power en N.Y. State Of Mind. Aan de andere kant; als dit album vijftien Nas Is Like-achtige tracks achter elkaar had bevat, zou er ook kritiek hebben geklonken.

Locked in

Alles wat Premier in de afgelopen drie decennia voor Nas maakte, klinkt snoeihard: drums die aanvoelen alsof ze uit het beton van Queensbridge zijn gehouwen en unieke sampleflips die de soul van het genre benadrukken. In plaats van die volle instrumentals kiest Preemo om de ruimte te laten voor de storytelling van zijn partner. Nas laat zijn pen dansen over het papier, om met een van de mooiste liefdesverklaringen aan hiphop te komen. En dat voor de man die ooit bekendstond om de kreet ‘Hip Hop Is Dead’. Hij is volledig locked in. De flow, de verhalen, de levendig geschetste herinneringen: het is er allemaal nog.

Toch voelt Light-Years niet als dat album waar de wereld in 2006 al naar smachtte. In GiT Ready schaatst hij over de beat – zijn rasperige stemgeluid perfect passend bij de stoffige drums. Maar op de verwachting-scheppende titel als N.Y. State Of Mind pt. 3 is hij in zijn bag – terwijl Preemo een Billy Joel-sample levenloos lijkt te verklaren voordat de tonen van de originele klapper uit ’94 de finale vormen. Welcome To The Underground borduurt voort op die middelmatigheid in de productie. Kijken we hier naar een trainwreck?

Uit de kelder, in de kelder

Gelukkig niet, want Nas en Preem keren het tij. Zowel met fantastische beats (Madman lijkt uit een kelderstudio uit halverwege de jaren ’90 geteleporteerd) als indrukwekkende concepten (Pause Tapes lijkt in diezelfde kelder te zijn opgenomen op ) breken ze het album na vier tracks open. Historische kaders schetsen op een romantische wijze en de liefde voor het vak zijn twee van de kernelementen van Nas’ stijl. En die komen perfect naar boven: “Picking up the stereo, remote control quickly / Ron G’s in the cassette deck, rocking the shit G / A surprise I open up, bombshell in my mind / Tells me I can hook a beat up for myself to rhyme…”

In hetzelfde middensegment is Writers te horen, een briljante vertoning van Premier’s scratches en Nas’ precisie. Het is een eerbetoon aan graffiti-kunstenaars, maar eigenlijk gewoon een essentieel hoofdstuk aan zijn liefdesbrief voor hiphop. Want dat is eigenlijk de beste term om Light-Years te omschrijven. Nas salueert de cultuur die hem heeft gevormd, de mensen die hij respecteert en de diverse disciplines die eronder vallen. Op welk ander album hoor je lofzangen aan pionierende schrijvers als Taki-183 en Cornbread (die volgens hem de hierogliefen van de ghetto maakten) op een Mark The 45th King-sample, nods naar Prodigy en Big L (wiens nieuwste muziek hij postuum hielp uit te brengen) en een ode aan de vrouwen die de hiphopcultuur hooghielden- en houden op een LL Cool J-flip?

Historische en culturele documentatie

Ook snijdt hij dwars door zijn eigen imposante oeuvre om de krenten eruit te halen: Sons (Young Kings) is een spiegeltrack van Daughters van het Life Is Good-album uit 2012. “To all my mothers with daughters” is nu “To my brothers with sons, let ‘em run!” En op Nasty Esco Nasir kanaliseert hij drie persona’s uit drie verschillende era’s van zijn carrière om ze met elkaar te laten battlen. Door middel van kleine tweaks in stemgeluid, flow en delivery hoort de luisteraar aanvankelijk een dialoog tussen de drie, maar het verhaal eindigt op onverwachte wijze. Daarnaast is de keuze voor de enige vocale featuring van AZ er eentje die sterk doet denken aan hiphopbijbel Illmatic. Hoewel de twee legendarische MC’s heerlijk bar-for-bar gaan en hun chemie tentoonstellen, tippen ze niet aan het niveau van Life’s A Bitch of Mo Money, Mo Murder. Maar goed, welke tracks doen dat wél?

In zijn middelpunt straalt Light-Years het allerfelst en weten Preemo en Nas de magie te creëeren. Daaromheen zitten helaas te voorspelbare, te warrig gemixte en te simplistische beats voor de mensen die van bangers houden. De klassieke en stoffige drums zijn er, maar knallen minder dan voorheen, waardoor de vertelkunst centraal komt te staan. Het is Nas die zichzelf op Light-Years mythologiseert, zijn plek in de hiphopcultuur benadrukt en reflecteert op wie hem hebben gemaakt tot wie hij is. Zowel historisch als cultureel zet hij, zorgvuldig documenterend, zijn liefde voor hiphop boven alles. Hij stelt het raciscme in de industrie aan de kaak, om een paar nummers erna zijn respect te betuigen aan alle vrouwen die volgens hem indruk maken op de microfoon.

Premier in dienst

En ondanks de directheid in zulke tracks, blijft het gevoel dat er iets ontbreekt. Light-Years is een plaat waarop Nas soms plezierig rapt op Michelin-sterrenniveau. Ja, hij weet voor hem alledaagse situaties uit het verleden filmisch te verwoorden en de luisteraar bij de lurven te pakken. Maar hier en daar klinkt hij te confortabel. Dat is op zich knap, want Premier’s productie klinkt regelmatig onhandig. Sommige van de beats hinken op twee gedachten – wil het nou grooven of donker zijn? Doordat Preemo in dienst staat van de verhalen, lijkt hij minder op de details te hebben gelet. De snare van bijvoorbeeld Welcome To The Underground klinkt niet passend bij de rest van de productie. Het zorgt voor gemengde gevoelens.

Lang was Light-Years een mythe zonder titel. Een natte droom voor hiphopfans, waarvan niemand dacht dat het ooit werkelijkheid zou worden. Nu is het er. Het dient als liefdesbrief aan de cultuur die Nas en DJ Premier op respectievelijk 52- en 58-jarige leeftijd nog altijd geeft wat ze erin steken. Respect. Helaas wordt ‘ie in bloedvorm voorgedragen op een aantal te vlakke instrumentaties. Solide? Jazeker. Exceptioneel? Verre van. En dat is – met een verwachtingspatroon dat uitgerekt werd naar minstens twee decennia – toch jammer.

Stream:

Geplaatst door bowie op 15 december 2025
,