Met ‘Jongen Van De Zon’ omarmt Willem perspectief

Van heel Nederland op de kop zetten met The Opposites, tot een waanzinnige solocarrière. Wie kent hem niet? Willem is namelijk een van onze meest eigenzinnige stemmen en drukte met albums als Man In Nood en Spuug Van God een overduidelijke stempel op de Nederlandse scene. Centraal in zijn werk staat een lust voor experiment en het ontmantelen van de storm die raast in zijn hoofd. Inmiddels woont hij al een tijdje op Curaçao en lijkt er iets te verschuiven. Minder storm en meer ruimte voor perspectief. En dat laat hij horen op zijn gloednieuwe plaat Jongen Van De Zon, die vandaag het licht ziet. “Er is nu ruimte om over te dragen wat ik allemaal zie.”

Terwijl de zon door de gordijnen kruipt van zijn studio in Amsterdam Zuid, neemt Willem plaats achter zijn bureau. “Het idee achter Jongen Van De Zon is eigenlijk al een paar jaar oud”, vertelt hij. “Ik moest vaak denken aan een beeld van mezelf van toen ik nog op de basisschool zat en mijn allereerste ervaring met heimwee had. In mijn jeugd heb ik ook eventjes op Curaçao gewoond en nadat we weer terug in Nederland waren, heb ik een periode gehad dat ik elke dag uit mijn kamerraam zat te dromen over het eiland. Ik was op een plek geweest die als thuis voelde en eenmaal terug in Nederland besefte ik dat mijn gevoel van thuis was veranderd. Het lag niet alleen meer daar, maar nu ook elders.”

“De weg terug naar Curaçao is daarom een vrij bewuste keuze geweest”, vertelt hij verder. “Ik had de behoefte om dichter bij dat deel van mezelf te zijn. Vooral omdat ik daarin wat meer wilde zoeken naar wat ik er in kon vinden. Te zoeken naar waar dat jongetje in het raamkozijn naar verlangde, zeg maar. Tegelijkertijd is het automatisch ook wel een beetje kunstenaar eigen dat zo’n zoektocht in het werk dat je nu aan het maken bent zichtbaar wordt. Wat begon bij de gedachte aan die hunkering van toen, is die Jongen Van De Zon geworden. Het is daarom een plaat die sterk is beïnvloed door Curaçao, maar wel is geschreven vanuit het perspectief dat ik nog hier in Nederland ben.”

Van dualiteit naar perspectief

“Als kind wist ik niet anders dan dat ik in Nederland ben geboren”, vertelt Willem. “Maar ik heb een bepaalde dualiteit geërfd omdat mijn vader uit Curaçao komt. Daardoor werd ik al vroeg geconfronteerd met de ervaring dat ik mezelf moest verantwoorden over waar ik vandaan kom. Nu ik op Curaçao woon, merk ik dat ik daar beweeg langs een wereld die er al veel langer is dan ik. Mijn vrienden op het eiland kennen elkaar al sinds kleins af aan, waardoor er een stuk is dat ik niet helemaal mee krijg. Maar ook dat is oké, want zo ontdekte ik wel dat ik me eigenlijk helemaal niet wil binden aan slechts één ding.”

“Ik heb namelijk het gevoel dat de meeste problemen waar wij als mens doorheen gaan, komen vanuit een perspectief dat we onszelf hebben toegeëigend”, vertelt hij verder. “Dat is ook waarom ik deze plaat heb gemaakt; omdat ik die kaders wil ontstijgen. We hebben tegenwoordig zo ongelofelijk veel discussies over identiteit, over fysieke grenzen van landen, over wie nou bepaalt wat een echte Nederlander of een echte Curaçaoënaar is. Maar wie bepaalt dat eigenlijk? Is er één iemand die praat voor iedereen? Misschien komt het doordat ik zelf overal tussenin zit door mijn eigen dualiteit, maar ik merkte vooral dat ik het best wel vreemd vind dat we onszelf opnieuw zijn gaan vastmaken en beperken in een veelvoud van hokjes.”

“Zijn wij, of onze problemen, echt het centrum van het universum? Dat kan toch niet zo zijn?”

Hoewel al deze discussies en toenemende polarisatie hem zichtbaar aan het hart gaan, voelt Willem ook dat hij afstand moet nemen om er grip op te krijgen. “Het is niet alsof ik nu gewoon zomaar iets roep en weet hoe je het moet oplossen”, vertelt hij. “Zo makkelijk is dat niet, want ik leef constant met een gevecht in mijn hoofd. Ik vind alleen dat er ook een punt moet komen waarop ik kan uitzoomen van dit hele verhaal. Maar waar ligt dat punt dan? Zijn wij, of onze problemen, echt het centrum van het universum? Dat kan toch niet zo zijn? Ik ben die vragen verder gaan onderzoeken en toen besefte ik ineens dat er een nog veel grotere energiebron en kernpunt in ons bestaan is dan wij dat zijn. De zon.”

Chapi

Die gedachte klinkt niet alleen door in hoe hij naar de wereld kijkt, maar ook in de productie. Samen met de op Curaçao geboren Jheynner Argota creëerde hij een mix van traditionele Caribische klanken en elektronische invloeden uit Nederland. “Ik wilde met mensen werken die de wereld waar ik zelf tussenin hang enigszins kunnen begrijpen”, vertelt Willem. “Die van de eilanden komen of daar een band mee hebben. Vooral omdat er dingen zijn die ik zelf niet kan of nog niet genoeg van weet. Ik wilde namelijk iets dat heel oud is gebruiken wat van de eilanden komt en voor iedereen daar enorm herkenbaar is, maar dan wel in een nieuw jasje. Jheynner begreep dat meteen toen ik het aan hem uitlegde. Hoe je eer kan doen aan het oude én het laat resoneren in het nu.”

“Daarom zit er door het hele album heen een specifiek instrument dat steeds terugkomt”, legt hij uit. “En dat is de chapi. In het verleden werd dit werktuig door tot slaaf gemaakten gebruikt om onder de brandende zon het land om te ploegen. Ze mochten niks bezitten of met elkaar communiceren. Laat staan plezier hebben. Dus wat ze uiteindelijk deden, was uit protest muziek maken met de middelen die ze wel hadden. Het geluid van de chapi is daarom voor mij een directe spiegel naar onze gedeelde geschiedenis. Het brengt me in touch met waar een deel van mijn wortels vandaan komt en maakt dat verleden alleen maar tastbaarder in het heden.”

Heldendaden en lichtpuntjes

“Tegelijkertijd raakt het gebruik van de chapi een breder maatschappelijk gesprek over ons gedeelde slavernijverleden. Neem bijvoorbeeld tambú, een muziekstijl op Curaçao waar het instrument veel in voorkomt. Tot 1952 werd het op het eiland nog verboden en vandaag wordt het door sommigen nog steeds als iets primitiefs gezien. Maar in maatschappelijke gesprekken over ons slavernijverleden wordt dan weer gezegd dat het allemaal zo lang geleden is, of dat we te vaak een slachtofferrol aannemen. Ik vind het eerder een heldendaad. Mensen hebben in een vreselijke situatie het beste geprobeerd te maken van wat er was. En dat de chapi vandaag de dag nog resoneert, is alleen maar het grootste blijk van hoe relevant dat is.”

“Het heeft mij doen realiseren dat ook alles wat ik doe uit een soort noodzaak en behoefte komt om te creëren”, gaat hij richting een conclusie. “Bij Man In Nood zat ik midden in een storm, bij Spuug Van God begon ik me meer dingen af te vragen… en bij Jongen Van De Zon kan ik meer overdragen en vertellen wat ik allemaal zie. Het gaat om perspectief vinden en hoe krachtig het is om iets te kunnen maken van niets. Zonder donkerte is er ook geen licht en vallen dingen niet op. Ik wilde overbrengen dat je het lichtpuntje in jezelf, de zon die in ons allemaal schijnt, kan vinden. En dát is mijn Jongen Van De Zon.”

Beluister hieronder het album.

,