Hoe Ye’s discografie verstrengeld raakte met zijn overtuigingen en vertwijfelingen

Daar stond hij dan. Bovenop een door projecties bewegende aardbol, midden in het Soldier Field stadion in thuisstad Chicago. De eerste tonen en zinnen van Homecoming klonken niet eerder zo terecht. In de stad waarin hij opgroeide en waar z’n muzikale carrière begon, speelde Ye het eerste van twee Ye Live-Concerten, voordat hij een maandje pauze neemt van het touren. “And you say Chi-City?!”

Een concertreeks die eerder afgelopen zomer ruim 70.000 fans op de been bracht richting het Gelredome in Arnhem, maar die ook overschaduwd werd door controverse en politieke en maatschappelijke ophef vanwege zijn eerdere uitspraken. Het is tekenend voor de positie waar Kanye zich de laatste jaren in begeeft. Er zijn fans die hem vanaf z’n allereerste voetstappen blindelings blijven volgen, maar er zijn ook mensen afgehaakt die terugverlangen naar de Kanye die hij was ten tijde van Graduation.

Wat Kanye in ieder geval niet verweten kan worden is dat hij niet authentiek is. In de ruim twintig jaar dat hij zich in de publiciteit begeeft heeft hij veel bereikt, opgebouwd, afgebroken en verlegd. In zekere zin kan je stellen dat Kanye een ware existentialist is. Binnen deze filosofische stroming beschouwt men het als een uitdaging voor ieder individu om binnen zijn absurde en zinloze bestaan zijn vrijheid te gebruiken om een eigen ethos op te bouwen en zijn bestaan zodoende zin te geven.

Eén van de fundamentele denkers over het existentialisme was de Deense filosoof Søren Kierkegaard (1813-1855). Kierkegaard stelde dat een individu zich door verschillende stadia moet worstelen om zijn of haar authentieke zelf te worden. In deze beschouwing worden aan de hand van de carrière van Kanye de verschillende stadia doorlopen. Opzoek naar een verklaring voor de beweegredenen van deze, volgens sommigen gevallen, hiphopgrootheid.

“I remember, back before the chains, we was nameless
Went through stages just to hop on new stages”
(Pure Souls – Donda, 2021)

Het Esthetische stadium

Het eerste stadium is het esthetische leven: volledig gewijd aan je eigen interesses en plezier. Men is niet geïnteresseerd in iets dat hen overstijgt, maar gaat blind uit van zijn of haar eigen kunnen. Zo ook Kanye. Hij móést het maken als succesvol rapper op het fameuze Roc-A-Fella-label. Uiteindelijk gaf ‘Big Brother’ en mede-labeleigenaar Jay-Z hem de kans. Debuutalbum The College Dropout werd een daverend succes en leverde Kanye meteen de Grammy voor ‘Best Rap Album’ op. Deze zegereeks kwam echter niet zonder slag of stoot.

Lange tijd werd hij als rapper genegeerd en werd hij alleen als producer serieus genomen. Wat moesten de stoere New Yorkse rappers op het label immers met dit kleine moederskindje uit Chicago die vol enthousiasme met z’n Louis Vuitton-tas vol demo’s alle kantoren afliep?

“Last year shoppin’ my demo, I was tryin’ to shine
Every motherfucker told me that I couldn’t rhyme
Now I could let these dream killers kill my self-esteem
Or use my arrogance as the steam to power my dreams”
(Last Call – The College Dropout, 2004)

Zijn niet aflatende werkethiek bracht hem op veel plekken, maar zorgde er ook voor dat hij op een nacht in oktober 2002 achter het stuur in slaap viel en een zwaar eenzijdig auto-ongeluk veroorzaakte waarbij hij onder andere z’n hele kaak verbrijzelde. Het zou Kanye niet stoppen. Na zijn debuut volgden Late Registration en Graduation. Laatstgenoemd album werd op dezelfde dag uitgebracht als Curtis, het derde album van 50 Cent; de gangster rapper die in 2003 de hele rapgame kantelde en sindsdien min of meer op slot had. Zou Kanye als kleine David de grote Goliath in de vorm van 50 Cent van de troon stoten? Het bleek uiteindelijk geen wedstrijd. Kanye verkocht bijna 1 miljoen albums in de eerste week en 50 Cent bleef steken op een kleine 700.000 exemplaren. Het paradigma verschoof. Niet langer was gangsterrap het meest populair. Er ontstond in het muzikale hiphoplandschap meer ruimte voor introspectieve en muzikaal diversere, melodieuzere stijlen, met Kanye als belangrijkste vaandeldrager.

“La, la, la-la (Ayy!)
Wait ’til I get my money right
La, la, la-la (Yeah!)
Then you can’t tell me nothing, right?”
(Can’t Tell Me Nothing – Graduation, 2007)

En dan slaat het noodlot toe. Twee maanden na de release van Graduation, het sluitstuk van de ‘education’-trilogie, overlijdt Kanye’s moeder Donda in november 2007. Ze was zijn gids, rustpunt en luisterend oor in Kanye’s steeds complexer wordende leven. Ook werd de verloving met Alexis Phifer verbroken, met wie hij al sinds 2002 samen was. Kanye had alles: geld, roem, Grammy’s en een eigen label. Alle doelen waren bereikt, maar niet alles bleek maakbaar.

Het zogeheten spook der vertwijfeling doet z’n intrede. Wat heeft het nastreven van succes voor zin? Het esthetische leven is gedoemd om te mislukken, want het genot dat je als individu wil ervaren heb je aan het einde van de dag niet zelf in de hand. Het feit dat z’n moeder overleed aan de complicaties van een cosmetische ingreep, onderstreept dit. In latere interviews benoemde Kanye openlijk de druk die zijn moeder voelde om mee te kunnen in het perfecte Hollywood plaatje nadat ze hem achterna was gereisd naar Los Angeles.

“And I’ll never let his mom move to LA
Knowin’ she couldn’t take the pressure, now we all pray”
(New Day – Watch the Throne, 2011)

Het Ethische stadium

Pas wanneer het individu zich bewust wordt van de samenhang tussen genot en verlorenheid bereikt men het volgende stadium: het ethische leven. De ethische mens onderzoekt de eigen daden en neemt daar verantwoordelijkheid voor. Het nastreven van datgene dat als maatschappelijk succesvol wordt gezien is niet langer belangrijk. Kanye trekt zich terug op Honolulu in Hawaii en brengt een jaar na het overlijden van z’n moeder het album 808’s & Heartbreak uit.

Een muzikaal kantelpunt in zijn oeuvre. De rijke sound en bravoure van de eerste drie albums maakte plaats voor een minimalistische sound en teksten over zijn struggles met verlies terwijl je in de schijnwerpers staat. Kanye-fans van het eerste uur konden de muzikale koerswijziging met een overvloed aan Auto-Tune aanvankelijk niet waarderen, maar in retroperspectief bleek het één van z’n meest invloedrijke werken. Kanye deed niet langer wat men van hem verwachtte, maar precies datgene wat zijn gevoel hem ingaf. Hij had z’n hart gelucht en voelde zich vrij.

“My friend showed me pictures of his kids
And all I could show him was pictures of my cribs
He said his daughter got a brand new report card, card
And all I got was a brand new sports car, oh”
(Welcome To Heartbreak – 808s & Heartbreak, 2008)

Kanye zou Kanye niet zijn als hij met zijn hernieuwde ervaren gevoel van vrijheid anderen niet tegen het hoofd zou stoten. Tijdens de MTV Video Music Awards van 2009 onderbrak hij Taylor Swift tijdens haar dankwoord en liet hij iedereen weten dat niet Swift, maar Beyoncé had moeten winnen voor haar clip Single Ladies (persoonlijke noot: hij had gelijk). De hele wereld, inclusief toenmalig president Barack Obama, viel over hem heen. Wat dacht deze ‘jackass’ wel niet?! Kanye betuigde spijt, maar kwam hier later op terug en noemde zijn actie onbaatzuchtig. Hij had er immers zelf geen baat bij. Het kon hem persoonlijk alleen maar schaden, maar hij deed waarvan hij vond dat het nodig was, in plaats zich te schikken aan de maatschappelijke verwachting.

In reactie op alle ophef bracht hij, volgens velen zijn magnum opus, My Beautiful Dark Twisted Fantasy, uit. Het album bracht een paar van de beste verses voor Rick Ross, Nicki Minaj, Pusha-T en Jay-Z. Bovenal was het een uitgesproken Kanye-album:muzikaal rijk, divers, gedurfd en groots. Het is nog altijd geliefd onder fans en deed criticasters de mond snoeren. Kanye opereerde op een ander niveau en dwong respect af. En toch, het spook der vertwijfeling was wederom verschenen en voor Kanye zelf was duidelijk dat in de ogen van de maatschappij zijn eigen persoon nooit zal voldoen en tekort zou schieten.

Het Christelijk religieuze stadium

Kierkegaard stelt dat naarmate een individu zich door de hiervoor genoemde stadia worstelt, hij zich steeds meer bewust wordt van zijn innerlijke verhouding tot God. Wie een relatie heeft met God, heeft een relatie met het Eeuwige en overstijgt daarmee een aantal universele ethische normen. Volgens Kierkegaard was dit het hoogst haalbare. De band met God was vanaf The College Dropout altijd aanwezig in Kanye’s werk, maar op Yeezus gaat hij een stap verder. Hij noemt zichzelf een God en speelt bewust met de tweedeling van ‘mens’ en ‘God’.

“I am a God
Even though I’m a man of God
My whole life in the hand of God
So y’all better quit playin’ with God”
(I Am A God – Yeezus, 2013)

Kanye weet dat hij als ‘mens’ altijd tekort zal komen, maar ‘God’ is de waarheid. Waar My Beautiful Dark Twisted Fantasy nog als doel had om luisteraars te overtuigen dat hij perfectie kan benaderen is Yeezus bedoeld om de gevestigde orde op te schudden. Albumopener On Sight wordt niet voor niets opgebroken door een gospelkoor om vervolgens de dystopische en elektronische sound te vervolgen.

Koor: “He’ll give us what we need
It may not be what we want”
(On Sight – Yeezus, 2013)

En daarna…?

In de jaren na Yeezus werd de aanloop naar nieuwe albums als Life of Pablo en Donda onvoorspelbaarder, vaker uitgesteld en overhoopgehaald. Er zaten hoogtepunten tussen zoals het album Kids See Ghosts waarin Kanye en Kid Cudi samen hun eigen spoken der vertwijfeling onder ogen kwamen.

“Lord shine Your light on me, save me, please
Hmm-mm-mm, woah, woah
Stay strong”
(Cudi Montage – Kids See Ghosts, 2018)

Desondanks waren veel critici en fans het erover eens dat Kanye’s prime achter hem lag. De muzikale genialiteit bleef, maar daarvoor moest de luisteraar wel steeds harder zoeken op bijvoorbeeld beide Vultures-albums en het afgeraffelde Donda 2. Los van de bij vlagen wisselvalige muzikale output bleef Kanye vanwege z’n huwelijk en daaropvolgende scheiding van Kim Kardashian in de schijnwerpers. Twee keer ging en faalde hij voor het presidentschap en zijn publieke uitingen werden gaandeweg steeds onnavolgbaarder.

In de Bijbel stelt God zijn volgelingen voortdurend op de proef met ballingschappen, hongersnoden en burgeroorlogen. God vroeg Abraham zelfs om zijn zoon Isaak te offeren. Gods wegen zijn ondoorgrondelijk (Romeinen 11:33). Niemand kan God duiden of verklaren. Als individu maak je volgens Kierkegaard bewust een ‘leap of faith’. Je laat het rationele los en kiest voor vertrouwen in God, in de overtuiging dat Hij het goede jou en de mensheid voorheeft. Hoe kan je als fan van Kanye echter begrijpen, laat staan verdedigen, waarom hij de afgelopen jaren antisemitische uitlatingen deed, zich inlaat met controversiële en ultrarechtse politieke denkers, homofobe priesters en kleding uitbrengt met een hakenkruis (swastika) als opdruk?

Leap of faith

De zelfverklaarde God bood begin 2026 bood openlijk z’n excuses aan voor zijn extreme en antisemitische uitspraken in een uitgebreide brief die werd gepubliceerd in The Wall Street Journal. Wel had hij een verklaring voor dit grillige gedrag. Bij het auto-ongeluk die oktobernacht in 2002 was niet alleen z’n kaak verbrijzeld, maar beschadigde ook zijn frontale hersenkwab en ontwikkelde zich een bipolaire stoornis die destijds niet gediagnostiseerd werd. Door deze bipolaire stoornis verloor hij naar eigen zeggen het contact met de realiteit.

‘Mens’ en ‘God’ is niet voor niets een tweedeling. Kanye is het eerste en alleen op artistiek vlak kan hij het wellicht permitteren om zich het tweede te noemen. In 2017 onthulde straatkunstenaar Plastic Jesus het standbeeld False Idol. Een gouden Kanye West met een doornkrans op zijn hoofd en gepositioneerd alsof hij hing aan een onzichtbaar kruis. De kunstenaar wilde hiermee duidelijk maken dat het aan ons als maatschappij is om beroemdheden en sterren niet op een voetstuk te plaatsen en te verafgoden. De ‘leap of faith’ zoals Kierkegaard predikt dienen we niet toe te passen op beroemdheden. Het zijn mensen en mensen zijn niet onfeilbaar. Ze hebben rafelrandjes en maken fouten. En zodra ze dat doen, dan kruisigen we ze.

‘The media crucify me, like they did Christ
They want to find me not breathing, like they found Mike
(Don’t Like Remix – Cruel Summer, 2012)

Ook Kanye is meermaals door de publieke opinie gekruisigd, maar toch stond hij gisteren weer voor een vol stadion te performen. Met gastartiesten, zoals Future, Big Sean, 2 Chainz en Twista, maar voor het grootste deel alleen. Eenzaam, bovenop die grote wereldbol, hoorde hij zijn fans zijn teksten mee scanderen. Zij zijn nog niet klaar met hem en Kanye is nog niet klaar met hen.

“Don’t let me go, don’t let me go
I put you through a lot, I know
Don’t let me go, don’t let me go
I put you through a lot, I know
(Highs and Lows – Bully, 2026)

,