De meest alternatieve hiphop-jaarlijst die we konden bedenken, want zo zijn we

Het was een bomvol releasejaar; het jaar waarin hiphop vijftig jaar werd, nodigde simpelweg uit om te releasen. In deze uitgebreide terugblik kijken we terug op 2023, en reiken we een aantal virtuele awards uit aan artiesten die het wat ons betreft verdienen. Hoewel… sommige zouden ze ongetwijfeld niet ontvangst willen nemen. Maar goed, zo zijn we. Dit is de meest alternatieve hiphop-jaarlijst die we maar konden bedenken; platen en artiesten die het verdienen om gehoord te worden, of die simpelweg een rode kaart gepresenteerd krijgen. Let’s dive in!

De plaat die je waarschijnlijk én onterecht in geen één andere jaarlijst gaat zien
Skech185 – He Left Nothing For The Swim Back

Net als de meeste van zijn labelgenoten op Backwoodz, kiest Skech185 eerder voor beats die desoriëntatie omarmen dan voor het goedkope vermaak. De voormalig member van Tomorrow Kids en War Church heeft een flow die weinig ruimte overlaat, waardoor hij de luisteraar werkelijk binnen een paar minuten kan overspoelen met lyrics.

De plaat die bij de release iedereen te gek vond maar die te snel weer was vergeten
Nnelg – Ik Zie Je.

De zwaarte van de campagne rond Nnelg’s album lag precies rond verkiezingstijd, die aanbrak voor de release ervan. Het label vouwde het vakkundig in elkaar, waardoor het leek alsof Nnelgie zijn eigen politieke partij op zou gaan richten. Uiteindelijk bleek het ook voor het publiek te gaan om het nieuwe album. Een zeer fijne en soulvolle plaat, waarop hij zijn gave gebruikt om een ode te brengen aan zijn kerkgemeenschap. Maar vooral om aan de nieuwere generatie uit Zuidoost mee te geven dat in iedereen talent schuilt. Zijn warmst klinkende werk tot nu. Lees hier het interview dat we met hem deden.

De plaat waarvan je hoge verwachtingen had, die niet ingelost werden
Kaytranada & Aminé – Kaytraminé

Toen 4Eva verscheen, de eerste single van het gezamenlijke album van Kaytranada en Aminé, werden we méér dan blij. Toen er een heel album aangekondigd werd nog een beetje méér. En toen die plaat er dan uiteindelijk was, bleek het toch best tegen te vallen. “Het leek een windvlaag te worden, maar bleek slechts een briesje“, kopten we. Vanuit de producer-kant genoeg moois hoor, maar Aminé heeft bizar weinig fut; de wil om indruk te maken lijkt totaal te ontbreken. Jammer.

De opvolger die niet kon matchen met het origineel
2 Chainz & Lil Wayne – Welcome 2 Collegrove

Moeilijk hoor, als fan accepteren dat twee van je favoriete rappers wellicht hun plafond defintief hebben bereikt. Welcome 2 Collegrove is een onevenwichtige plaat die het Peter Pan-syndroom van beide mc’s blootlegt. De dramatische sequencing steekt daar dus ook geen stokje voor. Ongeïnspireerd, oninteressant; zouden deze twee klaar zijn met rap?!

De opvolger die dan weer wél kon matchen met het origineel
Rafting Goods – Rafting Goods vol. 2

De eerste kwam middenin de coronapandemie; de grootste rapfamilie van Nederland had toen via Whatsapp beats en rhymes uitgewisseld en verzameld. Voor de opvolger besloten ze echter een van de grootste schrijverskampen te organiseren, en wij mochten mee. In een gigantische villa, die omgebouwd werd tot studio annex- slaapruimte, kwamen alle members samen. En alleen door die samenkomst alleen al, klinkt Volume 2 mooier. Ze gebruikten tenslotte dezelfde microfoons als hun sparringspartners en konden live met elkaar schakelen over beats en lyrics. Hoe ze elkaars flow overnemen klinkt organischer, hoe sommige beats gezamenlijk worden getackled logischer. En dan is er ook nog de natuurlijke groei van de mc’s. Maar vergis je niet; niets klinkt hier gepolijst. Dit is nog steeds die (k)rauw-rapshit, met ignorant bars en klappende beats, maar nu aangevuld met o.a. Kingsize en Hef!

De beste Nederlandstalige rapshow
De Jeugd van Tegenwoordig op Lowlands

Nog één avond zou er vallen, op misschien wel het beste festivalweekend van het jaar. Nachtenlang was er al geknald, vele katers waren er al overwonnen en toen was het tijd. Tijd om het eerste #1-album van De Jeugd Van Tegenwoordig te vieren met het grootste Lowlands-publiek ooit. Een week ervoor kwam Moderne Manieren uit. De Lowlands-show vierde zowel het bestaan van die plaat als het bestaan van De Jeugd. Alle Glijpanters, Dandyboys Moderno en Jakkamannen verzameld, aangevuld met Sexy Beesten en hollererende leerstagiaires; iedereen kwam voor hetzelfde: een classic LL-show.

De plaat die de grootste muzikale ommezwaai bracht
Lil Yachty – Let’s Start Here

Hij wilde niet meer als Soundcloud-rapper gezien worden. Hoewel die term al gedateerd was toen Lil Yachty die uitspraak deed, voegde hij dit jaar extreme daad bij het woord. Zijn nieuwe album heeft namelijk een Tame Impala-invloed, een Pink Floyd-achtige aanpak en een flinke snuf Thundercat. De psychedelische rock is nooit ver weg, maar de lyrics zijn vaak als vanouds. Dat maakt Yachty’s nieuwe aantrekkelijk voor een groot publiek. Dat hij die plaat nog niet is komen voorstellen in Europa is een gemis; zijn show in 013 is uitgesteld tot 2024. In ieder geval alvast iets om naar uit te kijken.

De samenwerking die móest gebeuren
Larry June & The Alchemist

We gaan ’t hier ook gewoon meteen zeggen: deze samenwerking zagen we al van mijlenver aankomen, maar LEVERT! Het album The Great Escape is makkelijk onze favoriet van 2023. Een kennismaking met ‘Good Job Larry’ – mocht je ‘m nog niet eerder hebben leren kennen – over de hazy, jazzy beats van Alchemist is heerlijk. De flow is aan de luie, maar zeer nuchtere kant, maar is altijd plezierig. De levendige bassen van ALC ondersteunen hem perfect. AOTY.

De samenwerking die het meest verraste
Nina & Ella John

Dat deze twee ooit zouden samenwerken hadden we al niet voorzien, laat staan dat ze samen zouden spannen onder de vlag van Rafting Goods. In 2023 gebeurde het; Nina en Ella John gaan bar voor bar op het achtste pack dat het grote collectief buiten hun albums uitbrengt. Op moffelige drums en slepende pianoloops spitten de twee hongerig, elkaar naar nieuwe niveaus tillend, de maten vol. We schreven: “Een combinatie waarvan je niet wist dat je ‘m nodig had.”

De samenwerking die niet per sé hoefde
Rick Ross & Meek Mill

Ookal klinkt het te vastgeroest in de vroege jaren 2010, zoals het lettertype van de overbodige tekst op de hoes: Too Good To Be True is het meest boeiende MMG-project sinds Meek Mill’s Dreamchasers-trilogie. Wanneer het tempo omlaag gaat, of wanneer er solotracks klinken, begint het de gebreken van Ross en Mill te tonen. Maar hun chemie, en de inspiratie van hun duidelijke liefde voor elkaar, zorgt voor vuur op gebieden waar ze goed in gedijen. Naar een MMG-album stappen en iets anders verwachten dan wat trainingsmuziek of hype-playlist toevoegingen is zo misleidend als maar kan, maar als je weet waar je aan begint is het een goede luisterervaring. Hopen op iets nieuws is tevergeefs; dit album, dat meer als een playlist klinkt, komt zo goed als een decennium te laat.

De meest consistente mc
Sticks

Tja, gaan we hier nog lang over discussiëren? Neuh, nergens voor nodig. Sticks’ run sinds de coronapandemie inkickte is al legendarisch op zich, maar past ook naadloos in zijn totale oeuvre. Dit jaar voegde hij er (andermaal!) twee albums in een kalenderjaar aan toe. Alles Over Hoop (interview hier!) en En Door brachten hem niet alleen terug naar de festivalpodia, maar ook naar een uitverkochte solotour én een uitverkochte eindejaarsshow in Paradiso. En hij liet de creativiteit ook op andere vlakken vloeien: de cover van Alles Over Hoop is zijn eigen canvas, waarmee hij exposeerde. En van het nummer En Toch verscheen een audiovisuele installatie waarin zijn teksten over de huidige status quo voorbij flitsten. Weinig andere mc’s die al twintig-plus jaar op het allerhoogste niveau presteren.

De ontdekking van het jaar, die in 2024 gaat blazen
Hiltje

Hij nam 2023 om in alle rust zijn debuutalbum uit te brengen; de Eindhovense rapper Hiltje. Twintig minuten duurt ‘ie slechts, die plaat getiteld Clair Obscur. Alleen de video van single Iedereen Is Onzeker onderstreept eigenlijk al de titel van deze award. Daarvoor verzamelde hij namelijk de halve NL undergroundscene om met hem mee te stuiteren op de sample uit Kanye’s Real Friends, die geflipt wordt met een jersey club-invloed. Het is geschoten door Alanis Brouwers, die ook al gekke dingen deed voor onder meer ADF Samski, Joost en Brunzyn. Niet toevallig ook allemaal poppin’ namen. Als Hiltje in 2024 doorpakt, kan het zomaar een gek jaar voor hem worden. Vol viraliteit, mark our words.

De artiest die precies deed wat nodig was om door te breken
Brunzyn

Weinig woorden aan vuil te maken: in 2021 spraken we 3134-vertegenwoordiger Brunzyn over hoe rap voor hem al uit de hand gelopen was: “Maar ik ben nu ook op het punt gekomen dat ik nieuwsgierig ben wat er dan nog meer in zit”, stelde hij toen. Nou, dat méér kwam dit jaar. Als support van Joost stond hij al op grote podia als die van de Antwerpse Lotto Arena, maar na zijn 101 Barz-sessie ontplofte het ook op eigen titel. Hij gebruikte de studio van Rotjoch precies waarvoor die ooit was gebouwd: als springplank. Hij viel op door zijn estafette aan klassieke Nederlandse hiphopbeats, waarover hij een one-taker performde. De meest spraakmakende én de meest bekeken sessie van 2023. En terecht.

De artiest die zich vaker zou moeten wagen aan rappen
Janelle Monáe

Janelle Monáe zat dit jaar op een nieuw leven in haar rap-bag. De zangeres/actrice kwam op de lead single van haar nieuwste album (dat we eerder dit jaar de hemel in prezen) met zelfverzekerde raps, waarin ze beschrijft hoe ze als individu is veranderd. Een ontspannen vertrouwen in zichzelf, waarmee ze niet opschept over materiële bezittingen maar over het verbeteren van haar mentale gezondheid. De triomfantelijke koperblazers en stotterende trapdrums onderstrepen die winst met verve.

De show die eindelijk plaatsvond
21 Savage in Nederland

Wat hadden 013 en MOJO ‘m vaak willen hebben, net als hun hiphopfestival-fans. In de comments onder zowat iedere WOO HAH!-post van de afgelopen jaren viel de naam van 21 Savage. Maar door zijn legal-issues was het voor hem onmogelijk om buiten de Verenigde Staten op te treden. En toen viel ‘ie dit jaar – met behulp van Drake, zo schijnt: zijn green card. In de daaropvolgende kalendermaand stond ‘ie al in een uitverkochte AFAS Live. En óf ‘ie deed trillen met zijn snerpende flow en de vele Metro Boomin-beats. Lees hier nog eens het verslag van de show.

De plaat die op de valreep verscheen maar niet in dit lijstje mocht ontbreken
Hef – Bloed Is Dikker Dan Water

Bundy liet ons inderdaad langer dan ooit wachten op een album. Zijn vorige, Hefvermogen 2, verscheen niet geheel des Hefs in april 2023. Hij wachtte tot negen dagen voor het einde van 2023 om een nieuwe body-of-work te droppen, maar hij leverde een plaat op waarop hij de belangrijkste levenslessen die hij leerde door te spelen aan de next gen. Bloed Is Dikker Dan Water mag dan nog geen week oud zijn, het is een plaat die de jaarlijsten zou moeten halen. Kille beats, killer raps. Hood(ie)muziek ten top. Hier check je de kersverse recensie aan de hand van vijf lines.

De plaat die we zelf onterecht niet of nauwelijks hebben besproken
Noname – Sundial

Noname staat volgend jaar op veel Europese festivals, en staat dan ook nog hoog op de posters vermeld ook. De timing van de release van Sundial was voor ons echter niet bepaald gunstig. We zaten middenin een knetterdruk festivalseizoen óf waren simpelweg aan het genieten van de zomervakantie. Maar Sundial is het naluisteren meer dan waard. Met haar smooth flow en zijdezachte stemgeluid rekent ze af met de maatschappelijke hypocrisie in de wereld, maar ook met haar eigen tekortkomingen. De zonnige instrumentatie staat haast haaks op de venijnige verzen. En over verzen gesproken; die van Jay Elec – waarin hij de oorlog in Oekraïne ontkent en het Jodendom aanvalt – is niet om over naar huis te schrijven. Dat een slimme mc als Noname daar nog excuses voor maakt nadat ze het op haar eigen album uitbrengt, is helemáál niet oké. Maar goed, voor de rest is Sundial een plaat van het sublieme soort.

De plaat waar je het hele jaar naar uitkeek maar die niet verscheen
Benny The Butcher – Everybody Can’t Go

Tja, die werd lang geteased voor september 2023 he? Inmiddels zijn er twee officiële singles uit, lekte afgelopen nacht een derde snippet en is bevestigd dat Hit-Boy en Alchemist de productie voor hun rekening nemen. Dat belooft wat, maar niet meer voor dit jaar. Begin 2024 is het zover: dan verschijnt Benny’s debuut op Def Jam!

De plaat die het meest verbaasde
Mula B – Narcopop

Net als met D&G groeit Narcopop per luisterbeurt. Het is de bedoeling van de maker ervan; Mula B zocht nieuwe uitdagingen en bezorgt die uitdagingen nu bij de luisteraar. Zijn nieuwste album is even wennen, maar wie zich overgeeft aan de gelaagdheid en innovatiedrang die Narcopop uit z’n voegen doen barsten, ontdekt een parel van een plaat. Creatief gezien de grootste ommezwaai die Nederlandse rap dit jaar zag. Melancholische en zigeuner-achtige zang, gestoorde sample-game, housebeats, technodrops. Narcopop overdondert, maar de manier waarop is een tien. Lees hier de uitgebreide recensie nog eens.

De plaat die eigenlijk in ieder jaarlijstje thuishoort, ongeacht genre
Armand Hammer – We Buy Diabetic Test Strips

De meeste artiesten zouden een tijdje kunnen teren op een plaat als Maps, maar de hoeveelheid platen die billy woods de afgelopen jaren uitbracht verraadt al dat hij niet een van hen is. Want na dat fantastische album met Kenny Segal kwamen hij en rappartner E L U C I D ook weer als Armand Hammer tevoorschijn. Wanneer de achtergrond wordt gevormd door instrumentals die ondersteunen met nihilisme, woorden woods’ woorden waarheid. Wanneer ze worden vergezeld door E L U C I D’s adembenemende bars, wordt het opzwepende onwerkelijkheid. De songstructuur en abstractie van Armand Hammer werd het afgelopen decennium vakkundig afgebroken. Ze gebruiken hun kenmerkende droge humor om te dealen met alle fuckery die er in de wereld speelt. Een greintje structureel fatsoen ontbreekt hier, waardoor We Buy Diabolic Test Strips hun meest weelderige en uitdagende plaat tot nu toe is.

De plaat die je misschien niet eens gehoord hebt, maar je alsnog moet checken voor het einde van het jaar
Fielded – Plus One

“It is an album telling full stories, walking through valleys and cities, landscapes rich and sometimes heartbreaking,” Fielded explains. ”No one is filler. Everyone has been welcomed and valued. Everyone made the work weird, wonderful and honest, and for that I am grateful”, valt te lezen in het persbericht over Plus One, de nieuwste worp van Lindsay Powell, beter bekend als Fielded. En daarmee doet de zangeres de plaat perfect eer aan. Alle prominenten uit het Backwoodz-roster komen langs op deze enorm prikkelende plaat, waarop verhalen verteld worden die je bij de lurven grijpen.

De plaat waarvan je niet had gedacht dat ‘ie in een HIJS Jaarlijst zou belanden
Ice Spice – Like…?

We zijn de eerste om toe te geven dat Ice Spice even nodig had om deftig te landen. Er werd namelijk van meet af aan gezegd dat ze een industry plant was die alleen maar op viraliteit focuste, en ook na de release van Like…? werd al snel gesteld dat het aan diepte en persoonlijkheid ontbreekt bij haar. Maar damn, ze kan spitten! Ja, de tracks zitten formulematig in elkaar, het eindproduct klinkt super-basic en het is technisch niet allemaal rete-indrukwekkend. Maar precies niets is aan deze plaat is aanstootgevend slecht. En ontkennen dat de Spongebob-achtige beat op Bikini Bottom niet op z’n minst leuk is. Haar delivery, net iets boven fluisterniveau uitkomende stemgeluid en de pompende (drill)productie zorgen voor een heerlijk luisterbare plaat. Een soort snippet van 25 minuten, die hongerig maakt voor een definitief debuutalbum.

De producer die (eigenlijk net als ieder jaar) weer alleen maar kwaliteit dropte
Alchemist

Ja, er was die plaat met Larry June. Er was een compleet album met Earl Sweatshirt, en een project in samenwerking met MIKE en Wiki. Maar er was ook een tweeluik platen op eigen titel genaamd Flying High. Er was een uitwisseling met Hit-Boy zowel op rap- als op beatgebied. Er waren twee Craft-singles, twee ALC-remakes uit zijn plaat met Roc Marci. En beats voor Benny The Butcher en Danny Brown. En dan was er ook nog die For All The Dogs-contributie die verscheen op de Scary Hours-editie van Drizzy’s laatste plaat. Het besef dat dit nog maar een rustig jaar was wat Alchemist-releases betreft, moet nog indalen. Dat de productiviteit niet ten koste gaat van de creativiteit, mag bij anderen een wonder heten. Niet bij ALC. Die heeft zichzelf door dat gegeven immers al lang als levende legende gecementeerd.

De plaat die je helemaal terugbrengt naar de late jaren tachtig
Joey Valence & Brae – Punk Tactics

Ja, die vergelijking met de Beastie Boys maakten we al toen Joey Valence en Brae nét het podium van Best Kept Secret hadden bestegen in Hilvarenbeek. Die is logisch; het heen en weer gestuiter tussen de mc’s, het hardcore-punkrap geluid dat eronder klinkt… het is gaandeweg een luisterbeurt zelfs verleidelijk om te vergeten dat je níet naar Ad-Rock en MCA aan het luisteren bent. Neemt niet weg dat het geweldig is dat het geluid van zulke legendes doorklinkt in de hedendaagse rap. Goofy as rap can be, maar soms hoeft het niet meer dan dat te zijn.

De plaat die je helemaal terugbrengt naar de jaren negentig
Mista Sweet – Queensbridge To The Hague City

Daar stonden ze dan ineens, in de inkomhal van het Haags Hiphop Centrum. Capone, Big Noyd, Jarock, Blaq Poet en Piif Jones, kopstukken uit de Queensbridge-hiphopscene. Het komt allemaal omdat producer Mista Sweet eens iets voor zichzelf wilde doen en toen maar besloot om Tragedy Khadafi een berichtje te sturen of ‘ie niet eens wilde collaben. Het groeide uiteindelijk via omwegen uit tot een album waarop Mista Sweet volgens de grote jongens “de OG QB sound” terugbrengt: Queensbridge To The Hague City is zo’n plaat die kans loopt om onder je radar door te vliegen, maar juist perfect werkt tijdens dit donkere jaargetijde. Checken dus! Lees hier het interview met de Haagse hiphop-president.

De grootste tegenvaller van het jaar
Drake – For All The Dogs

Als Drake aankondigt te gaan droppen, verandert zijn album automatisch in een van de meest geanticipeerde platen van het betreffende jaar. Maar hoe terecht is dat anno 2023? Zijn nieuwste is namelijk niet meer dan een complete overgave aan zijn hedonistische levensstijl. Hij reduceert vrouwen vaak tot louter materialistische bezittingen. Drake verheerlijkt zijn inner circle, terwijl hij zijn rijkdom gebruikt om vrouwen te manipuleren. Hoewel dat niet helemaal nieuw is in zijn lyrics, hebben zijn toenemende status, rijkdom en invloed ervoor gezorgd dat hij koelbloediger klinkt dan ooit tevoren. Voor de grote superster waarover altijd een loep wordt gehouden, heeft Drizzy bizar weinig te melden. De recensie lees je hier terug.

Geplaatst door bowie op 27 december 2023