Alsjeblieft, laat vrouwen hun eigen standaarden zetten in hiphop

Let’s face it: de hiphopcultuur werd en wordt flink gedomineerd door mannen, maar sinds het ontstaan hebben vrouwen een grote impact gehad op het genre. De vrouwelijke representatie stijgt, maar door de sterke aanwezigheid van mannen in hiphop worden de verhalen van vrouwelijke artiesten onderbelicht. Ook in Nederland is hiphop een blijvend groeiend genre en neemt het aantal vrouwelijke makers toe, maar de vindbaarheid laat vaak te wensen over. Malle Joepoe doet daar op GLXY Radio een schepje bovenop: “Vrouwen kunnen niet rappen.” Die uitspraak is om te kotsen en dit is waarom.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by GLXY RADIO (@glxyradio)

In de hiphopscene zijn vrouwen lang niet altijd even zichtbaar. Vaak zijn het mannen die het podium pakken, subsidies krijgen, betrokken zijn bij talentontwikkelingsprojecten en aan tafel zitten met zeggenschap. Het liefst zouden we het onderscheid niet maken, maar het is een constatering die ook in 2026 nog opgaat. Toch is er een ware bloei gaande wat betreft vrouwen in de hiphopscene. In Amerika bereiken ze de nummer 1-positie in de Billboard-hitlijsten, winnen Grammy’s in de belangrijkste categorieën en bundelen hun krachten om hits te scoren die taboedoorbrekend kunnen zijn; denk aan W.A.P. van Cardi B en Megan Thee Stallion uit 2020.

Afgelopen zondag – op Internationale Vrouwendag – zetten we nog een lijstje van de meest invloedrijke vrouwelijke muzikanten op hiphopgebied online. De impact die artiesten als Ms. Lauryn Hill, Missy Elliott, Lil Kim en Queen Latifah op het genre hebben gehad is simpelweg onuitwisbaar. Het zijn vrouwen die de fundering legden voor huidige wereldsterren als de voorgenoemde Cardi B en Megan Thee Stallion, maar ook voor bijvoorbeeld Doja Cat, Latto en GloRilla. Het zijn namen die zalen als de Ziggo Dome moeiteloos in een zucht kunnen uitverkopen.

Vechten voor waardering

Maar ze kwamen niet zomaar in de positie om dat te kunnen doen. De geschiedenis heeft vaak genoeg geleerd hoe hard ze moesten vechten voor waardering voor hun bijdrage. Velen van hen tekenden bijvoorbeeld wurgcontracten met platenmaatschappijen, zonder een rooie cent aan hun makelij te verdienen. “We zijn de bestverkopende vrouwelijke groep ooit”, zei zangeres Chilli van de groep TLC op een persconferentie in 1996. “We hebben tien miljoen albums verkocht, maar we zijn blutter dan blut.”

Verschillende documentaires maakten in de afgelopen decennia meer dan duidelijk dat er met twee maten wodt gemeten binnen de hiphopcultuur. Mannelijke hiphopartiesten kunnen vrijuit rappen over geweld, drugs en seks; geen haan die ernaar kraait. Maar als vrouwelijke artiesten hetzelfde doen, wordt er vaak schande over gesproken. Vrouwen vertellen hun eigen verhaal. Als seks volgens hen daar een belangrijk onderdeel van is, waarom zouden ze dat dan niet naar voren mogen brengen in hun kunst? Waarom moet een vrouw altijd enkel passen in een door mannen afgekaderd hokje, dat vaak pleit voor sociale, economische en politieke storytelling?

Plekje veroveren

Ook in Nederland timmeren genoeg vrouwen behoorlijk aan de weg. We zagen het afgelopen zaterdag nog, nota bene op ons eigen evenement in de Kunsthal. Ella John performde als hoofdact en trok in haar kielzog nog vijf andere vrouwen mee het podium op. Zo richtte ze eigenhandig een schijnwerper op twee danseressen en op de songs en performances van Crystal Chanay, Beckie en L.A. Santana. Ze vertelden verhalen over de buurt waarin ze zijn opgegroeid en hoe ze hun leven leiden met als overkoepelend thema het antwoord op de vraag hoe zij als vrouwen een plekje proberen te veroveren in een door mannen gedomineerde hiphopwereld.

Ondanks die vooruitgang – veel internationale, vrouwelijke hiphopacts hebben succes en ook in Nederand proberen ze podiumruimte in te nemen – is er nog een lange weg te gaan om de genderongelijkheid binnen de hiphopscene aan te pakken. Het is nota bene een radiopresentator die daags na Internationale Vrouwendag een walgelijke uitspraak over zijn lippen laat rollen: “Vrouwen kunnen niet rappen”, stelt Malle Joepoe, zijn naam eer aandoende. “Ik heb het gevoel dat we bij vrouwen in de rapscene alles toch net iets minder sterk beoordelen.” Collega Cyrus probeert de trainwreck nog te voorkomen met de opmerking dat we genoeg vrouwen in de scene hebben die keihard kunnen rappen, maar het bleek al te laat. Joepoe’s mening is al gevormd: “Maar die tikken toch niet het niveau aan van de mannelijke top?! Het niveau van de vrouwelijke rappers is zwaar onder het niveau van de mannelijke rappers.”

Kloof

Gatverdamme. In 2024 onderzocht Felienne Hermans, hoogeraar Vakdidactiek van de Informatica aan de Vrije Universiteit Amsterdam, nog met een door haar ontwikkeld programma hoeveel vrouwen op de radio te horen waren. Slechts een kwart van de muziek op Nederlandse zenders wordt gezongen door vrouwen. Joepoe is als radiopresentator in de positie om iets te doen aan die ondervertegenwoordiging. Hij besluit, precies middenin de internationale maand van de vrouw, het tegenovergestelde te doen; de kloof groter maken in plaats van dichten.

3voor12 berichtte in 2022: “In een Amerikaans onderzoek van 2021 onder vrouwelijke artiesten over de hele wereld, kwam naar voren dat vrouwen in de muziek vaak onderschat worden. Volgens dit onderzoek is het moeilijker erkenning te krijgen voor vrouwelijke artiesten dan mannelijke artiesten, zijn er niet genoeg vrouwelijke rolmodellen en heeft een schokkende 2/3e van de respondenten te maken gehad met seksueel geweld in de industrie.”

Onnodige generalisatie

Joepoe is niet zomaar een man die zijn mening ventileert. Hij gebruikt er een platform voor. Tita Tokenaar haakt in: “Misschien had het meer nuance gehad als je op z’n minst ook met een vrouw uit de industrie aan tafel zat. Je zorgt nu zonder enige nuance (over bijvoorbeeld ongelijkwaardigheid in de muziekindustrie) voor nog meer verdeeldheid met onnodige generalisatie. Dat hoort niet thuis in hiphop. Als er structurele ondervertegenwoordiging is in een sector, kan je er ook voor kiezen om te kijken wat er met die systemen mis is, in plaats van wat patriarchale opmerkingen te maken.”

Vrouwen zijn door de hele geschiedenis van hiphop vaak ondervertegenwoordigd en onderbelicht geweest. En dat terwijl veel van hen stereotypen hebben doorbroken, nieuwe stijlen hebben geïntroduceerd en nieuwe perspectieven hebben gebracht. Ze veranderden en vernieuwden het genre en moeten op het schild worden gehesen voor de strijd die ze hebben geleverd. Er zijn dubbele standaarden; onder meer over hoe ze eruit moeten zien, wat voor taalgebruik ze mogen toepassen en hoe hun muziek wordt beoordeeld.

Verlangen naar samenwerking

Bovendien ervaren ze weinig onderlinge competitiedrang. Vrouwelijke hiphopartiesten slaan liever de handen ineen dan dat ze trappen in de door de maatschappij gezette val waarin er maar ruimte is voor één ster. Er heerst eerder een verlangen naar samenwerking; ze ondersteunen elkaar en stuwen elkaar naar grote hoogten. In de Kunsthal afgelopen zaterdag bijvoorbeeld, maar ook in projecten als The Fierce, waarvoor Lauwtje, Ella John, Nina, Dani Deaux en NOELL3 onder meer samen achter de microfoon verschenen bij 101 Barz, om te laten horen waar vrouwelijke artiesten toe in staat zijn. Andere recente voorbeelden zijn de samenwerkingen tussen bijvoorbeeld Isabèl Usher en Kaya Imani op Vallende Sterren. Laatstgenoemde nodigde op haar beurt weer Latifah uit voor haar nieuwe single Birkin Bag. Zo verbinden ze met elkaar, en verbinden ze generaties.

Ragebait?!

Het is dan ook aan alle kanten een rode vlag dat GLXY niet alleen het kortzichtig gebrachte statement van Joepoe uitzendt, maar daarna ook nog gebruikt als promotiemiddel. Van het fragment is een reel geknipt die als titel ‘Joepoe dropt een bom’ meekreeg. Is dit pure ragebait of simpelweg een fout van een zender die zich uitermate veel met hiphop bezighoudt (o.a. Pass De Aux en Goudtje maken er programma’s) en met een titel als Fi Di Gyaldem het compleet tegenovergestelde claimt?

In ieder geval zijn mensen met een hiphopplatform verplicht om het wedstrijdelement tussen geslachten te doen vervagen. Vrouwen hebben al grotere uitdagingen en dit voorbeeld is slechts een klein onderdeel van het diepere probleem van de mannelijke dominantie in de cultuur. Laat vrouwen wie ze zijn, maken wat ze willen maken, hun eigen standaarden zetten en spiegel ze niet constant aan mannen. Please, do better.

,