New Year’s @ Jay Dee’s is één van de vreemdste tracks in de discografie van The Roots. Jarenlang zwierf het online rond, tot het op de deluxe reissue van Things Fall Apart alsnog een plek vond. Het verhaal achter het nummer met onverstaanbare lyrics is er eentje over gejatte cassettebandjes, Gucci-champagneglazen, en een opvallend trefzekere Busta Rhymes-imitatie.

“Een revolutie”, zo noemde Questlove de impact van Slum Village hun Fantastic Vol.1. Toen hij de eerste snippet ervan hoorde in maart 1997 was hij direct omver geblazen, en niet alleen omdat het hem 200 dollar in telefoonkosten opleverde. De drummer van The Roots had zojuist een show met zijn band gespeeld in het Duitse Hamburg, toen hij zijn voicemailberichten afluisterde via de telefoon van de manager van de zaal. Er waren zo’n dertig berichten, maar Quest kwam niet verder dan de zesde. “Yo, you ain’t up on this, is ya?” hoort hij de stem van Q-Tip zeggen, om vervolgens een track te horen die hem doet denken aan diens collabo met de Beastie Boys. De muziek is nauwelijks hoorbaar door het rumoer om hen heen, maar de aparte manier waarop de vocalen back ’n forth gaan grijpt hem meteen.

Het bleek een stukje van Fantastic 3 (Interlude), track nummer 13 op de plaat die het debuutalbum van Slum Village had moeten zijn. Quest komt niet aan de rest van zijn berichten toe omdat hij het telefoontje van Q-Tip wel achttien keer achter elkaar afspeelt. Dat die aan het einde plagerig eraan toevoegt dat Quest geen kopie krijgt van hem, maakt dat de drummer de track alleen maar nog liever horen wil. De drummer spreekt bij thuiskomst direct met Dilla zelf af, die hem in Detroit een kopie van het hele album geeft. “Ik herinner me elke mijlpaal van een album die ik kocht, van Songs in the Key of Life tot Off The Wall, tot It Takes a Nation of Millions… en Paul’s Boutique (…) maar deze tape? Deze tape der tapes verliet mijn zijde NOOIT”, zo herinnert hij zich in de liner notes van het album in kwestie.

Slum Village - Fan-Tas-Tic Vol.1

Uiteindelijk vormt de tape de soundtrack voor de periode de vijf jaar dat hij in de Electric Ladyland Studios van Jimi Hendrix platen maakt. Voodoo van D’Angelo, de oprichting van productieteam The Soulquarians en de opkomst van de neo soul-beweging rond de eeuwwisseling, ze gebeuren allemaal met de cassette van Slum Village als voornaamste inspiratiebron op de achtergrond. Zelf wordt de groep daar niet veel wijzer van. Het label dat de plaat in 1997 uit zou brengen gaat op de fles voordat het zo ver is, en het zal jarenlang bij een legendarische bootleg blijven. Voor het grote publiek debuteert Slum Village in 2000 pas, verwarrend genoeg met een album dat vanwege de (toen nog) geschrapte voorganger de titel Fantastic Vol.2 krijgt.

Black Thought van The Roots blijkt al een even grote fan de stijl van Slum Village. De rapper krijgt de drummer van zijn band pisnijdig als hij zijn cassettebandje leent zonder het te vragen. “Ik stond op het punt The Roots op te breken”, aldus Questlove met gevoel voor drama in de eerdergenoemde liner notes. Black Thought zou uiteindelijk zijn eigen exemplaren van de gewilde Dilla-tapes regelen, tijdens jaarlijkse bezoeken aan de thuisstad van de producer. “Elk jaar ging ik naar Detroit om een paar dagen met Jay Dee te hangen, zodat ik één van de eersten kon zijn die zijn tape voor het komende seizoen kreeg”, vertelde Black Thought in 2016 aan Ambrosia For Heads. “In januari had hij elk jaar een nieuwe partij beats.”

Things Fall Apart

Het verklaart de titel van New Year’s @ Jay Dee’s, één van de meest bizarre tracks uit het oeuvre van The Roots. Black Thought nam het in 1998 op in de kelder van het huis van Dilla’s moeder, waar hij zijn studio toen had. Toen er daar aan de track Dynamite! van het album Things Fall Apart gewerkt werd, kreeg Black Thought in de smiezen dat Dilla tijdens de kerstdagen kristallen Gucci-champagnefluiten gekregen had. Hij besloot dat die ingezegend moesten worden. De gastheer zelf had ondertussen een nog een beat getikt. “Ik deed na hoe dat ik dacht dat Busta zou gaan spitten zodra hij de nieuwe batch ontvangen zou. Zo van ‘Yo, als Busta deze krijgt, is dit de shit die hij gaat doen.’”

Het klinkt vreemd om van een ‘eindresultaat’ te spreken bij deze track, want wat New Year’s @ Jay Dee’s geworden is houdt het midden tussen een skit, interlude en demo. Precies daar zit echter ook de charme van de track in, en in de onmiskenbare vibe die het uiteindelijk toch heeft. Black Thought spit een paar woorden aan het einde van elke bar, snippert er hier en daar wat verstaanbare woorden door zijn gebrabbelde flow heen, maar legt verder enkel op gevoel freestylend een flow vast. Een flow die je je inderdaad prima in een Busta Rhymes track voor kunt stellen.

Zonder die kennis is het een prettig losjes, wat vervreemdend experiment. Maar luisterend met het verhaal erachter in je hoofd, komt er ineens een hele laag bij. “Ik stelde me voor dat Busta Rhymes zo zijn nummers schreef”, zei Black Thought erover. “Om er later achter te komen dat dat nog klopt ook.” Je ziet de rapper van The Roots zo staan, aangeschoten van de champagne ouwehoerend in het muzikaal gezelschap waartoe ook de door hem uit Philly meegenomen rapper Rehani behoorde. Net als Baatin van Slum Village, Proof van D12, Common, Pete Rock en bandmaat Questlove. Underground-rappers zij aan zij met toekomstige Grammy-winnaars en hiphopiconen, in de kelder van Ma Dukes. Maar wel met kristallen champagneglazen. Proost!

Meer Achtergronden